Apakah tompok putih atau perang ini?
Tiga keadaan biasa menjelaskan kebanyakan soalan. Panau, pertumbuhan berlebihan yis. Vitiligo, kehilangan sel pigmen secara autoimun. Dan kesan pucat yang tertinggal selepas ekzema atau keradangan lain. Yang pertama paling berkemungkinan pada dada dan belakang orang dewasa muda di Malaysia, dan ia yang mempunyai rawatan mudah.
Artikel ini untuk membezakannya dan mengetahui siapa yang perlu dilihat. Ia pendidikan. Panau dan vitiligo ialah diagnosis perubatan, dan doktor am atau pakar kulit ialah pintu pertama yang sesuai untuk kedua-duanya.
Apakah panau (tinea versicolor)?
Panau ialah nama Melayu bagi tinea versicolor, juga dipanggil pityriasis versicolor. Puncanya Malassezia, yis yang menjadi sebahagian flora kulit biasa pada hampir semua orang. Dalam haba, kelembapan dan peluh, yis itu tumbuh berlebihan dan mengganggu pigmen kulit.
DermNet NZ menerangkan tompok perang kemerahan, pucat atau merah jambu dengan sisik halus, kebanyakannya pada batang tubuh, leher dan lengan atas. Ia paling kerap menyerang orang dewasa muda, sedikit lebih lazim pada lelaki, dan lebih lazim dalam iklim panas lembap serta pada mereka yang banyak berpeluh. Tinjauan sistematik 2015 menyebutnya salah satu jangkitan kulit kulat superfisial paling lazim di seluruh dunia, terutamanya di kawasan tropika.
Yis itu sudah ada pada kulit, jadi panau lazimnya tidak dianggap sesuatu yang dijangkiti daripada orang lain. Yang berubah ialah keadaan kulit.
Bagaimana panau dirawat, dan kenapa ia berulang?
Rawatannya dengan antikulat. Syampu dan pencuci ubat (selenium sulfida, zink piritiona), krim antikulat kelas azol dan gel terbinafina ialah pilihan pertama yang biasa. Antikulat oral kelas azol disimpan untuk penyakit yang meluas, kerap atau degil. Tinjauan 2022 menyatakan rawatan topikal diutamakan kerana kesan sampingan dan interaksi ubatnya lebih sedikit. Ini keputusan preskripsi atau farmasi untuk doktor am atau pakar kulit, dan pilihannya bergantung pada keluasan tompok.
Dua perkara mengejutkan orang. Pertama, ia berulang. Kerana yis itu penghuni tetap kulit, kekambuhan lazim, dan tinjauan 2015 menemui sedikit kajian tentang cara terbaik mencegahnya. DermNet NZ mencatat bahawa di sesetengah tempat ia reda pada bulan lebih sejuk dan berulang setiap musim panas. Kedua, warna ketinggalan di belakang penyembuhan. DermNet NZ menyatakan warna, terutamanya jenis pucat, boleh kekal beberapa minggu atau bulan dan tidak bermakna rawatan gagal. Tompok pucat yang tinggal selepas sisik hilang bukan sebab untuk terus menyapu antikulat tanpa had.
Apakah vitiligo, dan apa bezanya?
Vitiligo ialah kehilangan sel pigmen (melanosit) yang diperoleh dan berpanjangan, akibat pemusnahan autoimun. DermNet NZ meletakkan kelaziman global pada 0.5 hingga 2%. Tompoknya putih seperti kapur atau susu, biasanya licin dan tanpa gejala, dan tempat lazimnya ialah tangan, muka, kelopak mata, bibir, lipatan dan kawasan yang kerap bergeser. Ia tidak berjangkit, dan NHS menyatakan ia tidak boleh dijangkiti daripada orang lain.
Perbezaan praktikal daripada panau ialah permukaan dan tempat. Tompok panau sedikit bersisik dan cenderung di batang tubuh dan lengan atas. Tompok vitiligo licin, sering di muka atau tangan, dan putih bersih sepenuhnya. Vitiligo juga dikaitkan dengan keadaan autoimun lain, paling kerap penyakit tiroid, sebab itu doktor am mungkin memeriksa fungsi tiroid.
Vitiligo memerlukan pemeriksaan perubatan dan bukan rawatan sendiri di rumah. DermNet NZ menyenaraikan kortikosteroid dan perencat kalsineurin topikal, fototerapi dan, untuk penyakit yang stabil, pilihan pembedahan. NHS mencatat bahawa rawatan tidak dapat menghentikan penyebarannya. Kulit tanpa pigmen mudah terbakar dan tidak boleh menjadi perang, jadi perlindungan matahari penting; artikel sunscreen di tropika menerangkan apa yang nombor SPF tidak ukur.
Apakah kesan pucat selepas ekzema?
Ekzema dan keradangan lain boleh meninggalkan tompok pucat selepas reda. Pityriasis alba ialah ekzema ringan yang terutamanya dilihat pada kanak-kanak, menjejaskan kira-kira 5% kanak-kanak di seluruh dunia menurut DermNet NZ, dengan tompok bulat atau bujur 0.5 hingga 5 cm, paling kerap di pipi dan dagu, sering bersama kulit kering. Warna yang lebih pucat lebih jelas pada kulit lebih gelap. DermNet NZ menyatakan ia pulih secara purata selepas setahun, dalam julat beberapa bulan hingga dua atau tiga tahun.
Tinjauan 2023 tentang hipopigmentasi pasca-radang menerangkan corak sama bagi punca lain: kebanyakan kes pulih sendiri dari semasa ke semasa, dari bulan hingga tahun bergantung pada puncanya. Pelembap dan, untuk kemerahan atau gatal, steroid ringan ialah langkah biasa, dan pelindung matahari mengurangkan betapa ketaranya tompok kerana kulit sekeliling kurang menjadi perang.
Pasangannya yang gelap ialah topik lain. Kesan yang lebih gelap daripada kulit sekeliling selepas jerawat atau ruam ialah hiperpigmentasi pasca-radang, dibincangkan dalam tanda gelap jerawat pada kulit Malaysia.
Bagaimana doktor membezakannya?
Kebanyakannya dengan melihat. Warna, permukaan, tepi, tempat dan sejarah membawa kebanyakan diagnosis. Doktor mungkin menambah lampu Wood, yang menjadikan panau bercahaya kuning kehijauan, atau kerokan kulit yang dibaca di bawah mikroskop, yang menunjukkan yis itu. Vitiligo biasanya diagnosis klinikal, disokong lampu Wood. Ini ujian ringkas di pejabat, dan boleh dibuat sebelum sebarang rawatan dimulakan.
Sebab mengesahkan dahulu ialah ketiga-tiga keadaan memerlukan perkara berbeza, dan tekaan yang salah membazirkan masa. Antikulat tidak berbuat apa-apa untuk vitiligo. Menunggu kesan pucat pudar sedangkan ia sebenarnya vitiligo melewatkan pemeriksaan.
Komplikasi yang jujur
Bukan setiap tompok pucat atau perang ialah salah satu daripada tiga ini. Tompok perang di pipi mungkin melasma, bintik matahari atau naevus Hori, diterangkan dalam cara membezakannya. Satu tompok yang berubah, membesar atau berdarah ialah soalan lain dan memerlukan doktor, bukan padanan di internet. Tompok yang terus merebak juga sebab untuk berjumpa doktor.
Siapa yang perlu dilihat
Doktor am ialah tempat pertama yang munasabah untuk tompok bersisik di batang tubuh yang kelihatan seperti panau, atau untuk tompok putih baru. Pakar kulit ialah orang yang sesuai untuk vitiligo yang merebak, panau yang berulang, atau sebarang tompok yang tidak jelas. Pakar kulit atau doktor estetik menerangkan pintu mana sesuai untuk soalan mana.
Klinik ini tidak mendakwa rawatan untuk panau atau vitiligo. Apabila kesan pucat atau perang sudah reda dan soalannya kosmetik, halaman pigmentasi dan apa yang doktor periksa dahulu menerangkan bagaimana penilaian itu bermula, iaitu dengan diagnosis.
Kesabaran sebahagian daripada rawatan. Pigmen kembali lebih perlahan daripada puncanya pergi.
